Wiedza dla Ciebie >Procedury przy organizowaniu wycieczek szkolnych >STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH

STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH

Data wejścia w życie: 1 marca 2026
Podmiot: HUMAN ELEMENT, Al. Grunwaldzka 71/73/1, 80-241 Gdańsk, marka GURU.EDU.PL
Zakres: programy realizowane przez GURU na rzecz placówek oświatowych w trakcie roku szkolnego, jako element działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły, organizowane na podstawie dokumentacji szkoły (w szczególności: wycieczki szkolne, zielone szkoły/biwaki edukacyjne, zajęcia terenowe, aktywności outdoor i wodne realizowane w ramach karty wycieczki).

1. Podstawa prawna i cel

1. SOM określają zasady ochrony małoletnich przed krzywdzeniem oraz procedury reagowania na zdarzenia zagrażające dobru dziecka.

2. SOM zostały opracowane zgodnie z obowiązkiem wprowadzenia standardów ochrony małoletnich oraz zakresem elementów, które standardy muszą obejmować – zgodnie z ustawą z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (w szczególności art. 22b–22c), w brzmieniu nadanym m.in. ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1606).

3. SOM uwzględniają specyfikę działań GURU: praca w terenie, aktywności ruchowe, wodne i przygodowe, częsta współpraca z nauczycielami/opiekunami ze szkół oraz podwykonawcami (np. obiekty noclegowe, transport).

4. Standardy GURU nie stoją w sprzeczności ze standardami ochrony małoletnich (SOM) placówek oświatowych. Jeżeli szkoła posiada własne, bardziej restrykcyjne zasady organizacyjne (np. dotyczące telefonów, komunikacji, fotografowania), są one uzgadniane z GURU i respektowane, o ile nie naruszają prawa ani bezpieczeństwa uczestników.

2. Definicje

• Małoletni / dziecko – osoba, która nie ukończyła 18 lat.

• Organizator / GURU – HUMAN ELEMENT działający pod marką GURU.EDU.PL.

• Personel – każda osoba działająca w imieniu GURU, niezależnie od podstawy prawnej (umowa o pracę, zlecenie, B2B, wolontariat, staż, praktyki), w tym instruktorzy i koordynatorzy.

• Wychowawcy / kierownik wycieczki szkoły – osoby wyznaczone przez dyrektora placówki oświatowej, sprawujące formalną opiekę nad uczniami zgodnie z przepisami prawa oświatowego.

• Personel GURU (instruktorzy, koordynatorzy, obsługa programu) – osoby działające w imieniu GURU przy realizacji programu, niepełniące funkcji wychowawców w rozumieniu przepisów oświatowych ani „kadry wypoczynku” w rozumieniu przepisów o wypoczynku dzieci i młodzieży.

• Opiekun prawny/faktyczny – rodzic, opiekun prawny lub inna osoba uprawniona do reprezentowania dziecka.

• Krzywdzenie – każde działanie lub zaniechanie naruszające prawa dziecka, w tym przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie, wykorzystywanie, cyberprzemoc.

• Zdarzenie zagrażające dobru dziecka – sytuacja budząca uzasadnione podejrzenie krzywdzenia lub ryzyka krzywdzenia (w tym naruszenia granic, nadużycie władzy, przemoc rówieśnicza, samookaleczanie, próby samobójcze).

3. Role i odpowiedzialności

Właściciel/zarząd GURU

• odpowiada za wdrożenie SOM, zasoby, szkolenia, nadzór oraz decyzje końcowe.

Koordynator SOM (osoba odpowiedzialna za standardy)

Szymon Witkowski – właściciel HUMAN ELEMENT / operator marki GURU,

• nadzoruje aktualność SOM, organizuje szkolenia, prowadzi rejestr dokumentów, wspiera personel w interpretacji, przygotowuje przegląd co 2 lata (lub częściej po incydencie).

Lider Interwencji (osoba przyjmująca zgłoszenia i prowadząca interwencje po stronie GURU)

• każdorazowo kierownik bazy, wskazany przez GURU do realizacji programu w danym terminie,

• w przypadku jego nieobecności – wyznaczony przez niego zastępca.

Dane Lidera Interwencji (imię i nazwisko) są każdorazowo podawane do wiadomości kierownika wycieczki szkoły przy rozpoczęciu programu oraz wywieszane w miejscu realizacji zajęć.

Opiekun Wsparcia (osoba wsparcia dla dziecka)

• wyznaczana przez Lidera Interwencji (zawsze jasno wskazana dziecku).

Kierownik wycieczki i opiekunowie ze strony szkoły

• sprawują formalną opiekę nad uczniami, w tym nadzór wychowawczy, organizację dokumentacji (karta wycieczki, zgody, lista uczestników, kontakt z rodzicami/opiekunami) – zgodnie z przepisami prawa oświatowego.

Wszyscy członkowie personelu GURU

• znają SOM, reagują na sygnały krzywdzenia, dbają o bezpieczne relacje i dokumentują zdarzenia zgodnie z procedurą.

Zasada współpracy W sprawach wychowawczych i organizacyjnych dotyczących uczniów (np. ograniczenia, konsekwencje, decyzja o wcześniejszym zakończeniu udziału ucznia) personel GURU działa w porozumieniu z kierownikiem wycieczki/opiekunem szkoły. GURU może wstrzymać realizację aktywności lub odmówić dopuszczenia uczestnika do danej aktywności w sytuacji ryzyka dla życia/zdrowia lub naruszenia bezpieczeństwa, a następnie niezwłocznie uzgadnia dalsze działania ze szkołą. —

4. Zasady bezpiecznych relacji: dorosły – małoletni

4.1. Zasady ogólne

• Działamy w najlepszym interesie dziecka: bezpieczeństwo > program > wynik.

• Szacunek, godność, język niewartościujący. Brak upokarzania, zawstydzania, etykietowania.

• Zakaz jakichkolwiek relacji romantycznych i seksualnych.

• Zakaz przemocy w każdej formie.

• Zasada przejrzystości: działamy „tak, by inni mogli widzieć i rozumieć”, minimalizując ryzyko błędnej interpretacji.

4.2. Komunikacja

• Mówimy spokojnie, jasno, adekwatnie do wieku.

• W sytuacjach wymagających podniesionego głosu (np. woda, wiatr, zagrożenie) komunikat ma być rzeczowy, bezpieczeństwo-wyzwalający.

• Informacje wrażliwe (zdrowie, rodzina, sytuacja prawna) – tylko do osób uprawnionych.

4.3. Kontakt „sam na sam”

• Unikamy sytuacji sam na sam.

• Jeśli sytuacja jest konieczna (np. pierwsza pomoc, kryzys emocjonalny):

  • informujemy drugiego dorosłego,

  • wybieramy miejsce w zasięgu wzroku/słuchu,

  • pozostawiamy otwarte drzwi / widoczność.

4.4. Kontakt fizyczny – specyfika outdoor i wody

Dopuszczalny wyłącznie, gdy jest konieczny i proporcjonalny do:

• asekuracji/ratownictwa (woda, kajaki, SUP, ponton),

• pierwszej pomocy,

• zapewnienia bezpieczeństwa w terenie (np. podtrzymanie przy poślizgu),

• czynności technicznych związanych ze sprzętem (kamizelka asekuracyjna, kask, uprząż).

Zasady:

• uprzedzamy dziecko słownie: „Teraz poprawię kamizelkę, żeby było bezpiecznie”.

• dotyk wyłącznie w zakresie niezbędnym, bez stref intymnych,

• najlepiej w obecności drugiego dorosłego,

• po zdarzeniu nietypowym (np. konieczność przytrzymania) – krótka notatka do Lidera Interwencji.

Zakaz: łaskotania, „udawanych walk”, brutalnych zabaw fizycznych, klapsów, „żartów dotykowych”.

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka podczas aktywności wodnych instruktor podejmuje niezbędne działania ratownicze, w tym wejście do wody, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa własnego i uczestników oraz zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami.

4.5. Granice prywatności: przebieranie, toalety, prysznice, noclegi

• Kadra nie przebywa w łazience/prysznicu z dzieckiem, chyba że jest to sytuacja ratunkowa lub bezpośrednie zagrożenie zdrowia albo życia. W miarę możliwości przy takiej interwencji zapewnia się obecność wychowawcy/opiekuna ze strony placówki oświatowej.

• Przy wejściu do pokoju dzieci: pukamy, czekamy na odpowiedź, wchodzimy w parze (gdy możliwe). W pierwszej kolejności staramy się, aby w czynnościach uczestniczył wychowawca/opiekun ze strony szkoły.

• W razie koniecznej interwencji w pokoju: drzwi pozostają otwarte, drugi dorosły jest obecny lub bezpośrednio w pobliżu. Jeżeli to możliwe, w interwencji uczestniczy wychowawca/opiekun placówki oświatowej.

• Zakaz robienia zdjęć/filmów w sytuacjach intymnych (przebieranie, mokra odzież, ręczniki).

4.6. Prezenty, pieniądze, faworyzowanie

• Nie przyjmujemy pieniędzy ani prezentów od dzieci.

• Nie faworyzujemy. Unikamy „wyjątkowej relacji” z jednym dzieckiem.

5. Zasady bezpiecznych relacji: małoletni – małoletni

Na początku programu omawiamy z grupą zasady:

• komunikacja bez przemocy,

• zakaz wyśmiewania i poniżania,

• brak przemocy fizycznej oraz dotyku o charakterze przemocowym, seksualnym lub naruszającym granice,

• w zadaniach zespołowych wymagających kontaktu fizycznego (np. podanie ręki, podniesienie, asekuracja, wsparcie przy przeszkodzie) – dotyk ma służyć realizacji celu i bezpieczeństwu, nie może mieć charakteru upokarzającego ani intymnego,

• reagowanie świadków: „zauważ – przerwij – zgłoś”.

W programach GURU część zadań celowo wymaga współpracy fizycznej między uczestnikami (np. asekuracja, podciągnięcie, utrzymanie równowagi, transport elementów). Kadra wyjaśnia przed zadaniem zasady bezpiecznego kontaktu i dba o to, aby nikt nie był zmuszany do przekraczania swoich granic w sposób zagrażający jego godności lub bezpieczeństwu.

Kadra reaguje natychmiast na przemoc rówieśniczą (fizyczną, psychiczną, seksualną, cyber).

W przypadku cyberprzemocy podczas programu:

• zabezpieczamy dowody (zrzuty ekranu),

• rozdzielamy strony konfliktu,

• informujemy opiekunów,

• dokumentujemy zdarzenie zgodnie z procedurą interwencji.

6. Rekrutacja i dopuszczanie personelu do pracy z dziećmi (bezpieczna rekrutacja)

GURU dopuszcza do pracy z dziećmi wyłącznie osoby zweryfikowane.

Zakres weryfikacji obejmuje w szczególności:

• sprawdzenie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (dostęp ograniczony),

• wymagane informacje z KRK/oświadczenia w zakresie przewidzianym w ustawie,

• weryfikację tożsamości,

• rozmowę o standardach i wartościach oraz podpisanie oświadczenia o zapoznaniu się z SOM.

Dokumenty weryfikacyjne przechowywane są w sposób zabezpieczony (RODO) i dostępne wyłącznie osobom upoważnionym.

7. Szkolenia i przygotowanie personelu

Każda osoba przed pierwszym kontaktem z dziećmi:

• przechodzi szkolenie z SOM (min. 60–90 min),

• zna procedurę interwencji i kanały zgłaszania,

• podpisuje oświadczenie.

Szkolenia odświeżające: co najmniej raz na 2 lata oraz po każdej aktualizacji SOM.

Szkolenie „teren/woda”: dodatkowy moduł o kontaktach fizycznych w asekuracji, prywatności przy przebieraniu, zarządzaniu kryzysem w plenerze.

8. Procedury interwencji – zasady ogólne

Interwencja ma zatrzymać krzywdzenie i zapewnić bezpieczeństwo.

Każdy członek personelu, który:

• zauważy zdarzenie,

• usłyszy informację,

• otrzyma zgłoszenie, ma obowiązek niezwłocznie przekazać je Liderowi Interwencji oraz sporządzić notatkę.

Zgłoszenie może być również przekazane drogą elektroniczną na adres: info@guru.edu.pl – wiadomości w tym zakresie są niezwłocznie przekazywane Koordynatorowi SOM i właściwemu Liderowi Interwencji.

W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia/zdrowia – dzwonimy 112, zapewniamy pierwszą pomoc.

W razie podejrzenia przestępstwa – Lider Interwencji w porozumieniu z biurem/zarządem składa zawiadomienie do Policji/Prokuratury oraz podejmuje działania zabezpieczające.

Z każdej interwencji powstaje Karta interwencji i wpis do Rejestru interwencji.

9. Procedury szczegółowe

9.1. Podejrzenie krzywdzenia przez dorosłego (rodzic/opiekun, osoba trzecia)

• Zapewnij dziecku bezpieczeństwo i spokój.

• Nie obiecuj tajemnicy – wyjaśnij, że musisz przekazać informację, aby pomóc.

• Zbierz minimum informacji (bez przesłuchiwania).

• Przekaż do Lidera Interwencji i sporządź notatkę.

Lider podejmuje decyzję o:

• kontakcie z opiekunem (o ile to nie zwiększa ryzyka),

• zgłoszeniu do Policji/Prokuratury,

• wniosku do sądu rodzinnego o wgląd,

• uruchomieniu „Niebieskiej Karty” – jeżeli dotyczy i jest właściwe dla okoliczności.

9.2. Podejrzenie krzywdzenia przez członka personelu / podwykonawcę

• Natychmiast odsuń podejrzaną osobę od kontaktu z dziećmi (także z innymi dziećmi).

• Zapewnij dziecku wsparcie (Opiekun Wsparcia).

• Zabezpiecz dowody (zapis rozmów, dane świadków, monitoring – jeśli dotyczy).

• Lider Interwencji + biuro/zarząd: decyzja o zgłoszeniu do organów ścigania, działania kadrowe/umowne.

9.3. Przemoc rówieśnicza

• Rozdziel strony, zatrzymaj eskalację.

• Rozmowy oddzielne (bez konfrontacji „twarzą w twarz” na gorąco).

• Informacja do opiekunów obydwu stron.

• Karta interwencji dla każdego dziecka.

• Plan naprawczy dla sprawcy + plan wsparcia dla osoby pokrzywdzonej.

9.4. Samookaleczanie / próby samobójcze / kryzys psychiczny

• Zabezpiecz dziecko i otoczenie, nie zostawiaj samego.

• Wezwij pomoc medyczną (112) przy ryzyku życia/zdrowia.

• Natychmiast informuj opiekunów; ustal odbiór.

• Dokumentuj zdarzenie i wsparcie.

10. Plan wsparcia dziecka

Tworzymy, gdy:

• zdarzenie miało wpływ na bezpieczeństwo/komfort dziecka,

• istnieje ryzyko kontynuacji krzywdzenia,

• dziecko wymaga dostosowań w dalszej części programu.

Plan zawiera:

• działania natychmiastowe (bezpieczeństwo),

• wsparcie emocjonalne (Opiekun Wsparcia),

• uzgodnienia organizacyjne (np. zmiana zakwaterowania, zmiana grupy, ograniczenie kontaktu ze sprawcą),

• rekomendacje dla opiekunów.

W razie potrzeby przekazujemy numery pomocowe: 116 111 (dzieci i młodzież), 800 100 100 (dla rodziców i nauczycieli).

11. Ochrona wizerunku i danych osobowych

Wizerunek dziecka przetwarzamy zgodnie z RODO i zgodami.

Zakaz publikacji:

• danych identyfikujących dziecko (imię+nazwisko) przy zdjęciu,

• treści mogących ośmieszać, zawstydzać, pokazywać intymność.

Rejestracja zdjęć/filmów:

• tylko do celów organizacyjnych i promocyjnych GURU,

• przez osoby upoważnione,

• z poszanowaniem „stref wrażliwych” (noclegi, przebieranie, urazy).

Incydenty wizerunkowe (np. nieautoryzowane zdjęcia dzieci przez osoby trzecie) – zgłaszamy do Lidera Interwencji i dokumentujemy.

12. Bezpieczeństwo online i urządzenia elektroniczne

Podczas zajęć w terenie/wodzie telefony są zabezpieczone lub nieużywane.

Zakaz nagrywania innych dzieci bez ich zgody oraz zgody opiekunów – egzekwujemy.

W razie ujawnienia treści szkodliwych (pornografia, przemoc, hejt):

• zabezpieczamy dowód,

• izolujemy źródło treści,

• kontakt z opiekunem, decyzja o zgłoszeniu.

13. Standardy dla usług turystycznych i zakwaterowania (zakres odpowiedzialności GURU)

W przypadku wycieczek szkolnych realizowanych w ramach działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły odpowiedzialność za formalną opiekę nad uczniami wynika z przepisów prawa oświatowego, w szczególności:

• art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (obowiązek dyrektora zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole oraz podczas zajęć organizowanych przez szkołę),

• art. 109 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy – Prawo oświatowe (organizacja zajęć edukacyjnych, w tym poza terenem szkoły),

• rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki.

Na tej podstawie na Szkle spoczywa:

• odpowiedzialność za formalną opiekę nad uczniami,

• wyznaczenie kierownika wycieczki i wychowawców,

• weryfikację list uczestników,

• przekazywanie dzieci rodzicom/opiekunom,

• prowadzenie karty wycieczki i dokumentacji uczestników spoczywa na szkole oraz kierowniku wycieczki wyznaczonym przez placówkę oświatową.

GURU nie może przejąć obowiązków wychowawczych szkoły ani funkcji kierownika wycieczki, ponieważ zgodnie z przywołanymi przepisami prawa oświatowego odpowiedzialność ta jest przypisana dyrektorowi szkoły i osobom przez niego wyznaczonym. Postanowienie to nie stanowi wyłączenia odpowiedzialności GURU za własne działania, lecz odzwierciedla ustawowy podział kompetencji.

GURU nie prowadzi list odbioru dzieci przez rodziców ani nie dokonuje przekazywania małoletnich osobom trzecim – czynności te pozostają po stronie szkoły.

Jeżeli jednak w trakcie realizacji programu personel GURU poweźmie uzasadnione wątpliwości co do bezpieczeństwa dziecka lub nietypowej sytuacji (np. obecność osoby dorosłej bez wiedzy kadry szkolnej, próba ingerencji w grupę), personel:

• niezwłocznie informuje kierownika wycieczki/wychowawcę szkoły,

• dokumentuje zdarzenie,

• w razie bezpośredniego zagrożenia podejmuje działania zgodnie z rozdziałem 8 (w tym kontakt z Policją – 112).

Podwykonawcy (obiekt noclegowy, transport, obsługa techniczna) są informowani, że w sprawach dotyczących małoletnich powinni kontaktować się z kierownikiem wycieczki lub Liderem Interwencji GURU – w zależności od charakteru zdarzenia.

14. Dokumentowanie i przechowywanie

Dokumenty SOM:

• Notatka służbowa,

• Karta interwencji,

• Rejestr interwencji,

• Plan wsparcia.

Zasady:

• minimalizacja danych,

• dostęp wyłącznie upoważnionych,

• przechowywanie w zabezpieczonym repozytorium (fizycznym lub cyfrowym).

15. Przegląd i aktualizacja

SOM są przeglądane minimum raz na 2 lata oraz po każdym istotnym incydencie.

Za przegląd odpowiada Koordynator SOM we współpracy z kadrą i – jeśli możliwe – z opinią dzieci/opiekunów.

16. Udostępnianie SOM

SOM są udostępnione:

• na stronie https://guru.edu.pl,

• w siedzibie/biurze w widocznym miejscu,

• w miejscu realizacji programu (wydruk / tablica informacyjna).

Udostępniamy wersję pełną oraz wersję skróconą dla małoletnich.

ZAŁĄCZNIKI (WZORY)

Załącznik A – Notatka służbowa (zgłoszenie)

• Data/godzina, miejsce

• Osoba sporządzająca

• Opis faktów (bez ocen)

• Uczestnicy/świadkowie

• Działania natychmiastowe

• Komu przekazano i kiedy

Załącznik B – Karta interwencji

• Dane dziecka (minimalne)

• Rodzaj zdarzenia (dorosły / rówieśnicze / online / autoagresja)

• Opis i chronologia

• Podjęte działania

• Powiadomienia (opiekun, 112, Policja, sąd)

• Wsparcie udzielone dziecku

• Podpisy

Załącznik C – Rejestr interwencji (tabela)

• Nr sprawy / data / miejsce / typ zdarzenia / decyzje / status / archiwizacja

Załącznik D – Plan wsparcia dziecka

• Cele bezpieczeństwa

• Działania w trakcie programu

• Osoba wsparcia

• Uzgodnienia z opiekunem

• Rekomendacje dalsze

Załącznik E – Oświadczenie personelu o zapoznaniu się z SOM

Załącznik F – Procedura zgłaszania wątpliwości dot. bezpieczeństwa małoletniego (checklista)

(GURU nie prowadzi list odbioru dzieci przez rodziców ani nie dokonuje przekazywania małoletnich osobom trzecim – czynności te pozostają po stronie szkoły. Checklista dotyczy wyłącznie sytuacji nietypowych zauważonych przez personel GURU.)

WERSJA SKRÓCONA DLA DZIECI (do wywieszenia)

Twoje bezpieczeństwo na zajęciach GURU

• Masz prawo do szacunku i bezpieczeństwa.

• Nikt nie może Cię bić, wyzywać, straszyć ani dotykać bez potrzeby.

• Jeśli coś jest dla Ciebie nie w porządku – powiedz to dorosłemu z kadry.

• Możesz zgłosić problem Liderowi Interwencji (imię i nazwisko: …………………) lub dowolnemu instruktorowi.

• Jeśli czujesz się zagrożony/a – mów od razu. To nie jest donoszenie.

• W telefonie i internecie: nie nagrywaj innych bez zgody, nie wysyłaj hejtu – to też krzywdzi.

• W razie nagłej sytuacji zdrowotnej – wołaj pomoc, dorośli są tu po to, żeby Cię ochronić.

Numery pomocy: 116 111 (dla dzieci i młodzieży), 112 (nagłe zagrożenie życia/zdrowia)